MedMij kansrijke basis voor EHDS-burgerrechten, verdere stappen nodig

Het MedMij Afsprakenstelsel vormt een goede basis om burgerrechten uit de European Health Data Space (EHDS) in Nederland te ondersteunen. Tegelijk is gerichte doorontwikkeling nodig en zijn duidelijke beleidskeuzes van de overheid essentieel om deze rechten in de praktijk goed te laten werken. Dat blijkt uit een verkenning van Berenschot en Hooghiemstra & Partners.

De EHDS verplicht Europese lidstaten om een nationale digitale toegangsdienst in te richten, waarmee burgers hun rechten rondom de EHDS kunnen uitoefenen. Het onderzoek maakt duidelijk dat het MedMij Afsprakenstelsel hiervoor goed inzetbaar is want voor een deel van de EHDS-burgerrechten sluit MedMij al goed aan op wat nodig is. Denk aan het recht op inzage, het ophalen van gegevens en het delen van informatie. Tegelijkertijd zijn aanvullende stappen nodig om alle rechten volledig te kunnen ondersteunen.

Hoe is het onderzoek uitgevoerd?

De onderzoekers voerden de verkenning uit tussen december 2025 en juni 2026. Zij onderzochten hoe de EHDS-burgerrechten in Nederland ingevuld kunnen worden via een toegangsdienst en welke rol MedMij daarin kan spelen. Daarvoor gebruikten zij verschillende methoden:

• een documentstudie naar de EHDS en de Nederlandse context
• een sessie met experts van MedMij en VWS
• 19 interviews met stakeholders, waaronder zorgaanbieders, IT-leveranciers, PGO-ontwikkelaars, het ministerie van VWS en patiëntenorganisaties
• een gap-analyse en validatie met betrokken partijen

Deze combinatie geeft een helder beeld van wat al mogelijk is en wat nog nodig is.

Doorontwikkeling en duidelijke keuzes nodig

De verkenning laat zien dat MedMij in de kern goed aansluit op de EHDS, maar nog niet alle rechten volledig ondersteunt. Voor het recht op toegang zijn al belangrijke stappen gezet: burgers kunnen via MedMij hun gegevens inzien en ophalen. Daarbij blijft de dekking van zorgaanbieders wel een aandachtspunt.

Ook het toevoegen van gegevens, rectificatie en overdraagbaarheid zijn in de basis mogelijk, maar vragen nog verdere ontwikkeling. Denk aan extra gegevensdiensten, betere processen en bredere toepassing in de praktijk.

Voor thema’s als toegangsbeperking, opt-out en het gebruik van proxydiensten liggen belangrijke onderdelen buiten het MedMij Afsprakenstelsel. MedMij moet hier vooral goed op kunnen aansluiten.

Daarnaast zijn randvoorwaarden van grote invloed. VWS maakt beleidskeuzes over bijvoorbeeld toegang beperken, logging, authenticatie en verantwoordelijkheden. Daarnaast moet VWS nog een keuze maken over hoe het invulling geeft aan de dienst voor toegang voor burgers. Die keuzes bepalen hoe uitvoerbaar de rechten worden voor burgers en zorgverleners.

Vijf aanbevelingen voor MedMij

Het onderzoek bevat vijf concrete aanbevelingen voor MedMij:

• Start met ‘no-regret’-doorontwikkeling van onderdelen die sowieso nodig zijn, zoals het verder uitbouwen van inzage en gegevensuitwisseling.
• Werk vanuit samenhang in plaats van per afzonderlijk recht, zodat oplossingen meerdere rechten tegelijk ondersteunen.
• Neem inclusie en uitvoerbaarheid vanaf het begin mee, zowel in de praktijk bij zorgaanbieders als in de toegankelijkheid voor verschillende groepen burgers, zoals mensen met beperkte digitale vaardigheden, ouderen en minderjarigen.
• Verwerk de inzichten in de MedMij-roadmap, zodat duidelijk is hoe en wanneer stappen worden gezet.
• Zorg voor duidelijkheid over de opdracht en de randvoorwaarden, zoals verantwoordelijkheden, governance en financiering.

Deze aanbevelingen helpen om het afsprakenstelsel stap voor stap door te ontwikkelen richting een bredere rol binnen de EHDS.

Samen bouwen aan uitvoerbare burgerrechten
De verkenning maakt duidelijk dat het realiseren van de EHDS-rechten een gezamenlijke opgave is. Naast MedMij spelen ook het ministerie van VWS, zorgaanbieders, IT-leveranciers en andere partijen een belangrijke rol. Voor MedMij is het onderzoek een belangrijk kompas voor de komende jaren. Het laat zien waar het MedMij Afsprakenstelsel al goed aansluit op de EHDS en waar gerichte doorontwikkeling nodig is om meer EHDS-rechten mogelijk te maken. Door daar nu samen met onze partners werk van te maken, bereiden we ons stap voor stap voor op de komst van de EHDS en stimuleren we andere betrokken partijen om hetzelfde te doen.

Het rapport van Berenschot en Hooghiemstra & Partners is op aanvraag beschikbaar via info@medmij.nl